4xjg. Sosyal Bilimlere Yardımcı Bilim Dalları Tarih karşılaştığı problemleri çözme ve geliştirmede mutlaka başka bilim dallarından da yardım almaktadır. Tarihe yardımcı olan bilim dallarının başlıcaları şunlardır Coğrafya Tarihi olayların yerinin belirlenmesinde, olayın olduğu coğrafyanın iklim, bitki örtüsü, arazi yapısının olay üzerindeki etkisinin bilinmesinde coğrafyadan yararlanılır. Örnek Kalabalık Çin ordularına karşı Türkler kale savunması yerine vur kaç taktiğini tercih etmiştir. Örnek Bedir Savaşı’nda Müslümanlar dağı arkasına alıp kendi su ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra su kuyularını tahrip etmiştir. Örnek Anadolu’nun sık sık istilaya uğraması, Mısır’ın istilalara kapalı olmasının nedenleri araştırılırken coğrafya biliminden yararlanılır. Arkeoloji Kazı bilimidir. Toprak ve su altındaki maddi kalıntıları ortaya çıkarır. Yazının bilinmediği tarihlerde toprak ve su altında kalan medeniyetlerin kalıntıların çıkartılmasında Arkeoloji önemlidir. Örnek Gordion, Alacahöyük ve Alişar’da yapılan kazılar tarih öncesi ve tarihi çağların başlangıcında Anadolu’da hangi medeniyetlerin yaşadığını öğrenmemizi sağlar. Kronoloji Takvim Olayların geçtiği zamanın belirlenmesi ve sıralanmasında kullanılır. Zamanı tespit edilemeyen olayların doğru değerlendirilmesi mümkün değildir. Örnek Takvim olmasa idi, olayların sıralanmasını nasıl öğrenebilecektik? Bu mümkün olmayacaktı. Etnografya Çeşitli toplum ve kavimlerin kültürel özelliklerini araştırıp inceler. Toplumların yaşayış, gelenek, örf ve adetlerini inceler. Örnek Hititlerde kralın yanında kraliçenin söz sahibi olması. Örnek Yozgat yöresindeki kadınların bindalli giydiği. Örnek Erzurum ve çevresinde bar adı verilen halay çekildiği etnografya sayesinde öğrenilmiştir. Epigrafya Yazıt Bilimi Anıtlar üzerindeki yazılar ve kitabeleri inceler. Örnek Orhun Abideleri. Örnek Yazılıkaya ve İvriz Kabartmaları Hititlerle ilgili bilgi verir. Nümismatik Meskukat – Para Bilimi Eski paraları inceler. Bu paraların hangi medeniyete, hangi döneme ait olduğunu inceleyerek tarihe yardımcı olur. Örnek İlk Osmanlı gümüş akçesinin Osman Bey dönemine ait olduğunu meskukatçılar tespit etmiştir. Sosyoloji Toplum Bilimi Toplumdaki sosyal kanunları, sosyal yapının kuruluş ve işleyişini, toplumların oluşturdukları kurum ve kuruluşların etkilerini inceler. Örnek Hititlerin Pankuş Meclisi, Türklerin Kurultayı siyasi ve sosyal olaylardır. Kavimler Göçü ve sonuçları da buna örnektir. Filoloji Dil Bilimi Dillerin yapısını, diller arasındaki akrabalık bağlarını, diller ve kültürler arasındaki sözcük alış-verişini inceleyerek tarihe yardımcı olur. Örnek Dillerin üçe ayrıldığı Ural-Altay, Fin-Ogur ve Sami, Türkçenin Ural-Altay dil ailesine ait olduğunu Filoloji ile öğrenmekteyiz. Antropoloji insan Bilimi Irk bilimi de denilmektedir. Yazının icadından önceki devirlerden başlayarak insanın iskelet ve kafatası yapısının fiziksel özelliklerini inceler. Örnek Türkler, kafa yapısı olarak bir brakisefaldir. Yani çekik gözlü, seyrek sakallı ve sivri çenelidir. Sosyal Antropoloji Toplumların kültürel gelişimini inceler. Farklı kültürler arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Örnek Çin kültürünün ve İslam kültürünün Türkleri nasıl etkilediğini öğreniriz. Kimya Kimyada kullanılan “Karbon 14 Metodu” ile tarihi buluntuların madde yapısını inceleyerek ait oldukları zamanı belirler. Örnek Karbon 14 metodu ile yaşlı bir çınarın kaç yıllık olduğunu tespit edebiliriz. Paleografya Eski Yazı Bilimi Eski yazı bilimidir. Her devirde farklı yazılar kullanıldığı için bunların okunmasını ve incelenmesini sağlar. Örnek Mısır tarihi için Hiyeroglifleri Mezopotamya tarihi için çivi yazısını Uygur tarihi için Uygur Alfabesini Slav ulusları için Cyril alfabesini bilmek gerekmektedir. Diplomatik Belgeler bilimidir. Devletlerarası antlaşmaları, fermanları, berat ve vesikalı inceleyen bilim dalıdır. Örnek 1260’da Hititler ile Mısırlılar arasındaki Kadeş Antlaşması diplomasi sayesinde açıklığa kavuşmuştur. Sicillioğrafi Mühürler Paradan biraz farklı olarak herhangi bir vesikada kullanılan yazı tipi ve hükümdar ismini belirler. Örnek Mühürlerle bir siyasi antlaşmanın kime hangi devlete ve zamana ait olduğu öğrenilir. Heraldik Armalar Daha çok Avrupa’da gelişmiş bir bilimdir. Armaları inceler. Örnek Armalarla toplumsal ve kişisel statüler tespit edilir. Felsefe Doğru düşünmeyi, veriler arasındaki bağı kurmayı, olaylara farklı bakmayı öğretir. örnek Doğru düşünme ve toplumsal olaylara yön vermede felsefe önemlidir. İktisat Birçok olayın temelinde ekonomi ve çıkarlar vardır. Örnek Devletlerin ve toplumların hayatı ekonomik etkinliklerle devam eder. Sanat Tarihi Fertlerin ve toplumların bıraktıkları eserleri inceler. Kültürel gelişmişlikleri hakkında bilgi sahibi olmayı sağlar. Örnek Ayasofya’nın yapım tarzı, incelik ve özellikleri öğrenilir. Onomastik Yer adlarını inceleyen bilimdir. Yer isimlerinin anlamlarını toplumların akraba olup olmadığını koydukları yer isimleri ile tespit etmeye yarar. Örnek Kızılderililer ile Türklerin benzer yer adları kullandıkları tespit edilmiştir. Bunların dışında genoloji, jeoloji, psikoloji, istatistik vs. eklenebilir. Sosyal bilimlerin hayatımıza etkileri, sosyal bilimlerin hayatımızdaki rolü konusunda sizlere bu yazımızda bilgi vereceğiz. Dünyada ve insan yaşamı üzerinde beşeri ve toplumsal yönleri inceleyen disiplinler bütününe sosyal bilimler adı verilmektedir. Ülkemizde sosyal bilimler genelde sözel bilimler olarak adlandırılmaktadır. Sosyal bilimler sayesinde hayatımızdaki beşeri olgular bilimsel çalışmalarla açıklığa kavuşmaktadır. Sosyal bilimler sayesinde insanlık tarihi, insanlık geçmişi ve insanlığı ilgilendiren tüm konular nicel ve nitel yöntemlerle incelenir ve böylece insanlar, geçmişlerini bilinçli olarak değerlendirir. Sosyal bilimlerin içerisinde bir çok sosyal bilim dalı vardır ve bu bilim dallarının her biri farklı açıdan bilgileri bizlere sunmaktadır. Sosyal bilim dallarından bazıları; – Antropoloji insanların ırkları üzerinde araştırmalar yapar. – İletişim bilimi insanların iletişim becerilerinin sağlıklı ve başarılı olması için çalışmalar ve araştırmalar yapar. – Ekonomi Ekonomi verileri üzerinde genellikle nicel çalışmalar yapar. – Coğrafya Bölgelerin, ülkelerin ya da şehirlerin yeryüzü şekilleri, bu alanlara beşeri etkileri konusunda çalışmalar yapar. – Sosyoloji İnsanı bulunduğu ortamda yani sosyal ortamda çevrenin etkisiyle birlikte inceler. – Psikoloji İnsanların çevresinin de etkisiyle birlikte bürünmüş oldukları ruh hali üzerinde bilimsel çalışmalar yapar. Sosyal Bilimler Hayatımızı Nasıl Etkiler Hakkındaki Yorumlarınızı ve Sorularınızı Aşağıdaki Yorum Kısmından Hemen Bize Yazın. YAŞAMIN İÇİNDE SOSYAL BİLİMLERØ İçinde insan olan ve topluma ait olan bü­tün unsurların incelendiği bilim dalına sosyal bi­limler denir. Ø Sosyal bilimler; tarih, coğrafya, felsefe, psikoloji, sosyoloji, arkeoloji, antropoloji, ekonomi ve siyaset gibi birçok bilim dalını içine alan geniş bir bilimdir. Ø Sosyal bilimler hayatımızın her alanında vardır. İnsan, hayatında yaşadığı değişim ve ge­lişimleri anlatabilmek için sosyal bilimlerden ya­rarlanmak zorundadır. SOSYAL BİLİM DALLARININ TOPLUM HAYATINA OLAN ETKİLER Ø Tarih Toplumu etkileyen hareketlerden do­ğan olayları, zaman ve yer göstererek anlatan, bu olaylar arasındaki ilişki ve bağlantıları ortaya ko­yan bilim dalıdır. Ø Tarih bilimi, geç­mişe ait bilgiler sunarken aynı zamanda geçmiş­te yaşanan olayların neden ve sonuçlarını değer­lendirme fırsatı da verir. Ø Sosyoloji Bir toplumun örfünü, âdetini, ya­şam biçimlerini, toplumsal olay ve kurumlarını in­celeyen bilim dalıdır. Sosyoloji, törelerimizi, ina­nış ve düşüncelerimizi kısaca kültürümüzü ince­lemektedir. Ø Sosyoloji ile uğraşan bilim insanlarına ise sosyolog denir. Sosyologlar, toplum içindeki de­ğerleri araştırır. Ø Coğrafya İnsanın içinde yaşadığı çevrenin doğal özelliklerini, insan ile doğal çevre etkileşi­mini konu edinen sosyal bilim dalıdır. Ø Coğrafyanın konusu yeryüzüdür,İnsanlar ve diğer canlılar, yeryüzü dediğimiz doğal çevre­de yaşarlar. İnsanlar yaşadıkları çevreden etkile­nirler. Ancak uygarlık seviyesi yükseldikçe doğal ortamı etkilemeye, daha uygun hayat şartları elde edebilmek için çevrelerini değiştirmeye çalışırlar. Ø Coğrafya ile uğraşan bilim insanları çevre bilinci yüksek ve doğal çevrelerine karşı duyarlı kimselerdir. Ø Felsefe Varlığın ve bilginin kaynağını bilim­sel olarak araştıran bir bilim dalıdır. Ø Antropoloji Kazılar sonucunda ortaya çı­karılan insan iskeletlerini inceleyerek insan ırkla­rını sınıflandıran bir bilim dalıdır. Ø Arkeoloji Uzak ya da yakın geçmişte yaşa­mış insan topluluklarının ve onların oluşturdukla­rı siyasi ve sosyal yapıların ve tüm maddi kültür varlıklarının ortaya çıkarılıp incelenmesi ve insan­lığın yararına sunulmasını amaçlayan bir bilim dalıdır. Ø Hukuk Toplumsal ilişkileri düzenleyen, dev­letin yaptırım gücünü belirleyen yasaların bütünü­nü inceleyen bir bilim dalıdır. Ø Ekonomi İnsanların yaşamak için üretim yapma ve üretimi bölüşme biçimlerini inceleyen bir bilim dalıdır. Benzer Yazılar Sosyal Bilim Dallarının Toplum Hayatına Etkileri Tarih Toplumu ilgilendiren ve etkileyen hareketlerden doğan olayları, zaman ve yer göstererek anlatan, bu olaylar arasındaki ilişki ve bağlantıları ortaya koyan bilim dalıdır. Tarih bilimi, geçmişe ait bilgiler sunarken aynı zamanda geçmişte yaşanan olayların neden ve sonuçlarını değerlendirme fırsatı da verir. Atalarımızın tecrübelerinden yararlanarak der çıkarmamıza. Geçmişi öğrenerek milli birlik ve beraberlik anlayışımızın güçlenmesine yardımcı olur. Sosyoloji Bir toplumun örfünü, âdetini, yaşam biçimlerini, toplumsal olay ve kurumlarını inceleyen bilim dalıdır. Sosyoloji, törelerimizi, inanış ve düşüncelerimizi kısaca kültürümüzü incelemektedir. Sosyoloji ile uğraşan bilim insanlarına ise sosyolog denir. Sosyologlar, toplum içindeki değerleri araştırır. İçinde yaşadığımız toplumsal yapıyı yakından tanımamızı ve çevremizle iyi ilişkiler kurmamızı, toplumsal olayları anlama ve açıklamamızı, toplumsal gelişmeye katkı yapmamızı sağlar. Coğrafya İnsanın içinde yaşadığı çevrenin doğal özelliklerini, insan ile doğal çevre etkileşimini konu edinen sosyal bilim dalıdır. Coğrafyanın konusu yeryüzüdür, İnsanlar ve diğer canlılar, yeryüzü dediğimiz doğal çevrede yaşarlar. İnsanlar yaşadıkları çevreden etkilenirler. Ancak uygarlık seviyesi yükseldikçe doğal ortamı etkilemeye, daha uygun hayat şartları elde edebilmek için çevrelerini değiştirmeye çalışırlar. Coğrafya bu bilgilerle insanların yaşamlarını nasıl sürdürmeleri gerektiği konusunda yardımcı olur. Coğrafya ile uğraşan bilim insanları çevre bilinci yüksek ve doğal çevrelerine karşı duyarlı kimselerdir. Felsefe Varlığın ve bilginin kaynağını bilimsel olarak araştıran bir bilim dalıdır. Düşünme gücümüzün artmasına ve düşünme faaliyetini sistemli bir şekilde yapmamıza katkı sağlar. Psikoloji İnsanların gözlenebilir ve ölçülebilir davranışlarını inceleyen bilim dalıdır. Çevremizde yaşayan insanların kişilik özelliklerini tanımamıza ve onlarla iyi iletişim kurmamıza, İnsanların hangi şartlarda ne tür davranışlarda bulunacaklarını öngörmemize yardımcı olur. Antropoloji Kazılar sonucunda ortaya çıkarılan insan iskeletlerini inceleyerek insan ırklarını sınıflandıran bir bilim dalıdır. Arkeoloji Uzak ya da yakın geçmişte yaşamış insan topluluklarının ve onların oluşturdukları siyasi ve sosyal yapıların ve tüm maddi kültür varlıklarının ortaya çıkarılıp incelenmesi ve insanlığın yararına sunulmasını amaçlayan bir bilim dalıdır. Bu kazıların yapıldığı alanlara turist akın olmakta ve milli gelire katkı sağlamaktadır. Hukuk Toplumsal ilişkileri düzenleyen, devletin yaptırım gücünü belirleyen yasaların bütününü inceleyen bir bilim dalıdır. Yasların insan hak ve özgürlüklerine uygun olarak hazırlanmasına, hukuk anlayışının evrensel değeler ölçü alınarak geliştirilmesine katkı sağlar. Ekonomi İnsanların yaşamak için üretim yapma ve üretimi bölüşme biçimlerini inceleyen bir bilim dalıdır. Maddi kaynaklarımızı verimli şekilde kullanmamıza yardımcı olur. Paleografya Yazı bilimi. Eski kültürlerin kullandıkları yazıları inceler. Etnografya Kültür bilimi. Toplumların gelenek göreneklerini ve kültürlerini inceler. Epigrafi Anıtlar ve kitabeler bilimi. Eski anıtların ve kitabelerin okunmasında ve aydınlatılmasında etkilidir. Nümizmatik Eski para bilimi. Eski paraları her yönüyle ekonomik, sanat, siyasi vb inceleyen bilim dalıdır. Filoloji Dil bilimi. Eski uygarlıkların kullandığı dili ve dil yapılarını inceler Esra Aydın sosyal bilim dallarının toplum hayatına etkileri sosyal bilim dalları sosyal bilimlerin alt dalları sosyalin alt dalları ders notu konu özetleri çalışma notları özetler ders anlatım felsefe psikoloji nümizmatik filoloji epigrafi

sosyal bilimlere yardımcı olan bilim dalları ve açıklamaları